Ze doen niet wat ik zeg. Yes!

Ze doen niet wat ik zeg. Yes!

29 juni 2021 Verhalen 0
boek-leiderschap-maakruimte-dick stegeman

Dick Stegeman, oprichter en deelnemer van softwarebedrijf-zonder-managers iHomer, vertelt over autonomie, macht, eigenaarschap en creëren.

Ze doen niet wat ik zeg. Yes!

In de eerste tien jaar van deze eeuw was het hip om je af te vragen hoe Google ‘het’ zou doen. Niet hoe ze het in bed zouden doen. Nee, dat bedrijf stond bekend om de creativiteit en vrijheid die de mensen daar genoten. 25% van hun werktijd aan eigen projecten werken, een campus waar je kunt sporten, vol zitzakken en flipperkasten, waar iedereen wil werken, zo ging de hype. Nu, tien jaar later, is het onduidelijk wat er van die vrijheid is overgebleven en komen ze vooral in het nieuws om allerlei privacy gedoetjes, miljardenwinsten, belastingontwijking of omdat er dingen juist níet lukken. Maar de zweem van hip, creatief, informeel, spelen en vrijheid hangt nog steeds om de internet- en tech wereld. Dat brengt me uiteraard naar … Etten-Leur. 

Daar, in de moederschoot van Brabant, het thuisland van carnaval en worstenbroodjes, resideert in een prachtig gerenoveerde boerderij het bedrijf ihomer. ‘Wij maken software,’’ zegt Dick Stegeman, ‘want dat vinden we leuk.’ Hoe simpel wil je het hebben? Dick tikt de twee meter net niet aan en je zou kunnen zeggen dat hij worstenbroodjes erg lekker vindt als je zijn imposante voorkomen zo ziet. Hij draagt een geruite blouse, spijkerbroek, niks geks. Hij stottert soms een beetje en praat met zachte, bescheiden stem. Een paar glimmende Tesla’s voor de deur verraden dat het heel goed gaat met het bedrijf. Dicks voorkomen botst hier meteen al frontaal met het beeld van de hippe tech wereld. Zijn kantoor ook. Er zijn wel plekken die je als werkplek zou kunnen betitelen, maar het voelt meer als iemands thuis. Warm, veel hout, weinig technische snufjes die je wellicht bij een softwarebedrijf zou verwachten. Geen flipperkasten of zitzakken. Meer alsof je bij je gezellige moderne en enigszins hippe tante met smaak en goed budget op bezoek gaat. ‘Wat een mooi bedrijf heb je, Dick,’ zeg ik hem. ‘Nee, iedereen is hier eigenaar en niemand is de baas,’ antwoordt hij. O ja?

‘Ik ben lui, chaotisch en onbetrouwbaar’

Dick Stegeman

‘Ik ben lui, chaotisch en onbetrouwbaar,’ zo steekt hij van wal. Lekkere binnenkomer, ik raak er merkbaar van in de war. ‘Lui, want door lui te zijn moet ik wel goede mensen om me heen verzamelen. Chaotisch, want ik ben altijd in mijn hoofd bezig met het oplossen van puzzels, en onze mensen trouwens ook. En onbetrouwbaar, want ik zoek altijd een andere invalshoek om naar een probleem te kijken.’ Wat in eerste instantie een slogan lijkt om te prikkelen, is eigenlijk een goed doordachte manier om zichzelf voor te stellen. Een manier die verraadt dat hij zichzelf goed kent en dat hij begrijpt wat dat betekent voor zijn bedrijf en voor zijn mensen. ‘Het is dus niet mijn bedrijf. Dat snappen niet veel mensen. Ik ben dit wel ooit begonnen vanuit mijn ervaringen in grote IT bedrijven, maar dit bedrijf is letterlijk niet van mij. En ik ben ook echt niet de baas. Noch op papier, noch in de praktijk.’

Dit klinkt bijna als te mooi om waar te zijn. Een bedrijf zonder leiders of eigenaar. Waarom? Aard van het beestje, zo blijkt. Van kinds af aan heeft Dick iets tegen macht. Dat zit er vanzelf in sinds zijn geboorte. Je zou het een autonomie-frats kunnen noemen. Toen hij eenmaal toch als manager voor grote IT-bedrijven werkte, merkte hij dat het werken met financiële doelen en controle uitoefenen niet goed bij hem paste en dat het geen bijdrage leverde aan de mensen die het werk moesten doen. Hij had niet het idee dat het door macht beter werkte. Hij zag zijn collega-managers die wel macht inzetten zich dan ook uit de naad werken en gestrest raken. Hij zag medewerkers onder druk staan. ‘Hoe vermoeiend is het om alsmaar te controleren of gecontroleerd te worden? Dat is toch niet gezond?’ zegt hij daarover. Hij is daar vertrokken, terwijl hij wel duizend man leidde. Hij begon een nieuw bedrijf. Een bedrijf dat past bij Dick en bij hoe software engineers in elkaar zitten volgens hem. 

‘Onze mensen komen op de eerste plaats,’ zegt Dick. Dat heb ik wel vaker gehoord, denk ik, maar ik benoem mijn wantrouwen niet, maar knik braaf en luister door. ‘Wij hebben macht afgeschaft, want macht leidt tot angst en angst leidt tot onderpresteren. Wij geloven erin dat mensen goed werk willen leveren en dat je ze niet in de weg moet zitten. Wij geloven erin dat zij zelf keuzes kunnen maken, willen maken, ook over bedrijfsvraagstukken. Dat ze er samen uit kunnen en wíllen komen. Dat een goede vakman het werk ziet en daarnaar handelt. Daar vertrouwen wij helemaal op en dat werkt.’

Dick Stegeman

Jaja, denk ik dan. Mooi verhaal, Dick, maar hoe heb je dat dan georganiseerd? Op papier bestaat het bedrijf immers ook. En op papier moet je toch eigenaarschap en macht beschrijven? ‘Wij werken met groepen van maximaal twaalf mensen. Iedere groep, die wij kleur noemen, is een aparte BV. Als een groep groter wordt dan twaalf, dan gaan ze splitsen en komt er een nieuwe kleur bij. Zo hebben wij nu blauw, groen, wit en oranje.’

Geel hadden ze ook ooit, maar die hebben ze verkocht. Iedere kleur bepaalt zelf samen wat voor producten ze gaan maken, met wie, welke afspraken ze met klanten maken. Ze bepalen zelf elkaars salaris. Gewerkte uren houden ze niet bij. Vrije dagen houden ze niet bij. ‘Als je zin hebt in vakantie, dan ga je gewoon. Als je thuis wilt werken: doen! Graag zelfs, want als je software bouwt, zit je soms zo in je hoofd dan moet je niet gestoord worden.’

Je moet een grote behoefte aan autonomie hebben als er geen management is, nietwaar? Dick illustreert dit met een anekdote. ‘De huisstijl van ihomer is in het blauw. Toen we meerdere kleuren kregen, liet ik het logo in ieders kleur maken en gaf ik ze dat bij wijze van verrassing. En wat deden zij ermee? Niks! Bedankt voor de moeite Dick, maar wij bepalen zelf wel wat voor logo we gebruiken.’ Waar sommige mensen teleurgesteld of zelfs boos kunnen worden, glundert Dick vol trots over zoveel ongehoorzaamheid, over zoveel autonomie. 

Iedere kleur draagt een deel van de omzet af aan de holding en betaalt huur en servicekosten aan deze holding, want de holding bezit het pand bijvoorbeeld. Aha, nu heb ik hem te pakken denk ik dan: Dick is natuurlijk de holding en hij wordt slapend rijk … Ik confronteer hem nu wel met mijn wantrouwen. ‘Niks daarvan,’ zegt Dick. ‘De holding is leeg. Iedereen binnen elke kleur kan certificaathouder worden van de holding, zeg maar eigenaar. Ze profiteren van de revenuen van alle kleuren.’ Zo hebben zij er allemaal belang bij dat het met alle kleuren goed gaat. Ze helpen elkaar dan ook. Er is niemand die meer geld krijgt of zelf maar wil dan hem toekomt. ‘Ik denk dat dat komt omdat ze hier helemaal hun eigen ding kunnen doen. Het werk dat ze doen en hoe ze het mogen inrichten levert hen zoveel op dat geld nooit gedoe geeft hier.’ Hoezo geeft geld geen gedoe? In mijn hoofd is geld gekoppeld aan gedoe. Hoe ontkoppel je dat? En waar blijkt dat uit bij ihomer?

‘We hadden even een cashflowprobleem. Lossen ze dat zelf op he.’

‘We namen in de beginjaren een keer afscheid van een grote opdrachtgever. Wij willen namelijk alleen maar werken met leuke opdrachtgevers, met mensen die niet geloven in contracten en niet overal maar offertes opvragen en voor de beste deal gaan. Nee, wij willen werken met opdrachtgevers die vanaf het begin echt samen willen werken en met ons om wie zij zijn.’ Dat bleek dus een keer niet meer goed te matchen met een grote klant. Het was zwaar om te beslissen, maar iedereen voelde dat het niet meer klopte en ze hebben de samenwerking beëindigd. Ook al was er veel werk en dus geld mee gemoeid, het was een enorme opluchting om ermee te stoppen. Ze hadden niet meteen een oplossing voor het ontstane financiële gat en daar kon Dick toen wakker van liggen. ‘En wat deden de jongens? Gewoon een rondje maken: heb jij deze maand geld nodig? Ja, hoeveel? Nee, kun je wat missen? Binnen vijf minuten waren ze eruit! Elkaar gunnen wat je nodig hebt en samen het bedrijf laten leven. Als een trouwe vriendengroep. Toen wist ik, dit model werkt. Ik maak het nu mee.’

Drommels! Ik krijg maar geen gat geschoten in het verhaal van Dick. Zou deze utopie dan toch geen utopie zijn, maar toch echt kunnen in het hier en nu? Ik zie nu ik hier ben ook alleen maar relaxte mensen aan het werk, vrolijk, er is hier geen stress of druk te bekennen. Zouden Dick en het bedrijf ihomer het gouden ei hebben uitgevonden op mens-centraal bedrijfsvoeren? Hebben ze dan ook geen verkopers of zo, met targets?

‘Onze software engineers gaan zelf het verhaal vertellen. Geven presentaties over wat ze gemaakt hebben en over hoe wij werken. Het klinkt een beetje gek als je de klant niet op één zet, maar je eigen mensen,’ zegt Dick. Maar iedere klant wil met de beste mensen werken die optimaal presteren, zij snappen dat dat voor hen ook het beste is. En dat biedt ihomer: de beste omgeving voor de mensen die het werk moeten doen, waardoor de ‘beste en leukste engineers bij ihomer willen werken. We doen niet aan vacatures, die mensen vinden ons!’

Zijn er dan geen haken en ogen aan dit doordacht uitgewerkte masterplan, dit businessmodel, aan deze manier van organiseren? Dick denkt een tijdje na. Hij doet zichtbaar zijn best om de vraag te beantwoorden. ‘We komen een paar keer per jaar dingen tegen waar we nog niet over hebben nagedacht. En daar denken we dan wel over na. Na een tijdje vinden we een oplossing. We hebben geen haast hè, dat scheelt.’

Heb je mooie software nodig? Of een goed gesprek over organiseren zonder managers? Ga eens op de koffie bij Dick en zijn deelnemers bij iHomer.

Dicks bijdrage aan de soundtrack van Maak ruimte en laat je mensen shinen is o.a. Riders on the Storm van The Doors. Beluister de hele soundtrack van dat boek hier via spotify.

boek-leiderscap-maakruimte-coach

Dit is een verhaal uit het boek Maak ruimte en laat je mensen shinen. Bestel hier jouw exemplaar.

Wil jij jouw ervaringen delen, leren en groeien met andere leiders? Kom dan eens naar een van de ruimtemaakers bijeenkomsten.

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.