Niet Schieten!

Niet Schieten!

11 september 2020 Verhalen 2

Joke van Lonkhuijzen-Hoekstra, directeur Rode Kruis, over helderheid

Beluister dit verhaal hier

Niet schieten!

Dat is de betekenis van het logo van het Rode Kruis sinds haar oprichting, en die betekenis is heel helder. Als ik die goed tot me door laat dringen best wel heftig. Als je je kleedt met een rood kruis begeef je je dus op een plek waar geschoten wordt. Waar gevaar is. Waar je onmisbaar bent, een redder wellicht. Een zichtbare, kwetsbare redder. En redders laat je met rust, dat zijn helden en die verdienen een medaille.

Ik heb zelf nooit in rampgebieden gewerkt, maar wel veel met vrijwilligers. Dat zijn ook vaak mensen die iets willen redden, willen helpen. Daar schiet je niet op. Die geef je een bloemetje.

Niet Schieten!

Het Rode Kruis. Als er één organisatie is die niks aan marketing of naamsbekendheid hoeft te doen dan is het het Rode Kruis wel. Iedereen kent ze en iedereen weet wel ongeveer wat ze doen. Als ik willekeurig wat mensen ernaar vraag dan zeggen zij: ‘Hulp verlenen bij rampen of in oorlogsgebied’, ‘Medische ondersteuning bieden bij epidemieën in Afrika,’ ‘blaren prikken bij de Vierdaagse’, ’eerste hulpposten bemensen op festivals’, ‘EHBO-cursussen geven’. Het klopt ook nog allemaal, zo blijkt als ik het uitzoek. 

Dat en nog veel meer doet het Rode Kruis en alleen al in Nederland zijn er tienduizenden vrijwilligers, een half miljoen leden en donateurs en er werken ruim vierhonderd mensen. 

Een grote organisatie met een belangrijke rol in onze samenleving, die dus echt hele goede leiders nodig heeft. Een van de leiders is Joke van Lonkhuijzen-Hoekstra, directeur nationale hulp en verenigingsmanagement. Als kind van een slager in Friesland begon ze ooit als verpleegkundige en langzaam maar zeker nam en kreeg ze steeds meer verantwoordelijkheid, met de laatste jaren diverse bestuursrollen die ze met glans lijkt te vervullen. 

Het is een hete dag en ik zit aan een tafeltje onder een boom bij een zeilersuitspanning aan het Markermeer. Zeilbootjes dobberen kalmpjes op de bewegingen van het water. De pannen met mosselen zijn niet aan te slepen, de rosé tiert welig en het gelach klinkt aan alle tafeltjes. Het leven is mooi. De ramp is ver weg, denk ik bij mezelf als ik wacht op Joke. En: statistisch gezien zitten moeten hier een boel leden, donateurs en vrijwilligers op dit terras zitten. En niet alleen hier, maar overal waar ik kom. En waarschijnlijk ook overal waar jij komt, lieve lezer.

‘Ben jij Juul Martin?’

Joke van Lonkhuijzen-Hoekstra, directeur Rode Kruis.
Haar gouden tip is: ‘Heb aandacht voor jezelf en de ander’

Ik kijk op uit mijn dagdromerij en richt mijn blik in de richting van de lieve stem die ik hoor. Daar staat een zomers én keurig in het zwart geklede lange dame met sluik blond haar naast haar rode fiets. Haar montuur is zo mogelijk nog zwarter dan de jurk. Het kost me even om die lieve stem te matchen met deze imposante verschijning.

‘Joke?’ zeg ik. ‘Mag ik Joke zeggen?’

‘Maar natuurlijk. Wat heb je een leuk plekje uitgekozen, mag ik erbij komen zitten?’

We maken wat kennis met de gebruikelijke koetjes en kalfjes en bestellen thee. Zelden was er iemand die ik interviewde voor dit boek zo geïnteresseerd in míj, ze wil alles van me weten. Open en eerlijk en zonder opschmuck als ik ben vertel ik haar wat ze wil weten over mij. Als ik haar dan eindelijk mag bevragen is een van de eerste dingen die ze zegt dat haar man anderhalf jaar geleden is overleden en hoe mooi ze samen hebben geleefd. En hoe dankbaar ze daarvoor is. Zo open en ontwapenend. Maar ook: schaamteloos en impulsief laat ze me een litteken zien op haar been dat ze overhield aan een fietsongeluk dat ze had. Deze dame, mevrouw van Lonkhuijzen-Hoekstra, Joke dus, is een open boek en vertelt graag verhalen. Van hoe haar opa en vader in de slagerswinkel klanten wegstuurden die alleen maar kwamen klagen. Van hoe ze als bestuurder van een GGZ-instelling de volle laag kreeg van een hele zaal vol psychiaters. Als ze vertelt dan is het net alsof je er zelf bij bent. Ze straalt en glundert. Zeker als ze haar bril afzet, dan zie je haar sprekende ogen en meeglimlachende oogrimpeltjes nog beter.

Als ze vertelt over het Rode Kruis dan komt ze op mij over als een heel bekwame bestuurder. In duidelijke organisatietaal weet ze me uit te leggen waar het Rode Kruis voor staat, wat ze allemaal doen en hoe ze het doen en waarom. Alsof ze bij Nieuwsuur zit. Hoe ze ook haar best doet om daarover te vertellen merk ik dat het me niet zo veel interesseert. Dat ligt aan mij hoor, ik kijk amper TV. Ik wil weten waarom zij directeur is geworden bij het Rode Kruis. Waarom zij en waarom daar?

‘Voor al die mensen. Jeetje. Al die mensen die ergens werken en dan in hun vrije tijd onbetaald andere mensen gaan helpen! Ik heb daar zo’n bewondering voor!’ Ze prijst de mentaliteit en dienstbaarheid van die mensen nog even verder. Gemeend en vanuit het hart.

Het eerste jaar van haar directeurschap heeft ze vooral rond gekeken en geluisterd. Het land door gereisd. De mensen ontmoet. Hen en de organisatie proberen te begrijpen voor ze weet-ik-wat-voor stempel gaat drukken. Rustig beschouwen en van daaruit bouwen.

‘Maar weet je,’ zegt ze met een bijna guitige blik, ‘ik droom ook wel eens van een ander Rode Kruis’. Kijk, daar gebeurt wat. De bestuurder heeft haar ‘Nieuwsuur-jasje’ uitgedaan en daar gaat Joke AAN. ‘Soms mag het van mij wel wat ondernemender. Van mij mogen onze betaalde krachten en vrijwilligers met ideeën aan de slag om nog waardevoller te kunnen zijn voor Nederland.’ Als ik haar vraag waarom ze dat niet al doen zegt ze ‘Ze zijn het niet gewend. Ze denken dat het niet mag. Ze vinden het zo wel best. En ze zijn gewend om problemen niet te benoemen.’

En daar gaat Joke zo mogelijk nog meer van AAN. 

‘Die mensen zijn zo lief voor elkaar, dat ze soms langdurig maar om lastige situaties heen draaien.’

Niet schieten, denk ik.

‘Die mensen hebben het soms zo nodig om gewoon helderheid te krijgen, en openheid, dat geeft rust. Dat verdienen zij. En dat is wat ik wil brengen.’

En inderdaad, niet lang geleden heeft ze bij een van de lokale afdelingen het moeilijke bespreekbaar gemaakt, en dat luchtte daar enorm op. Wat ze zoetjesaan bespreekbaar aan het maken is binnen Rode Kruis is: Wat is ons bestaansrecht hier? Waar is de ramp in Nederland?  Hebben we alle mensen die ons hier nodig hebben ook goed in het vizier?

‘En dat vinden ze me een potje lastig om die vraag te horen,’ zegt Joke.

Je bent een heldermaker en hebt geen angst,’ zeg ik haar.

‘Ja, dat klopt,’ zegt ze alsof ze zich daar nu pas bewust van wordt. 

En trots vertelt ze het verhaal van hoe ze een dag voor onze ontmoeting de eigenaar van een Bentley die geparkeerd stond bij de laadpaal erop aansprak voor een vol terras. Ze kreeg een grote mond terug, kreeg de man toch in beweging door vriendelijk te blijven. Om de onbeschofte en duidelijk bemiddelde man op zijn nummer te zetten bedankte ze hem door een tientje op tafel te leggen waar hij aan het drinken was met zijn maten. ‘Voor het bier, jongens,’ en het terras genoot opzichtig mee.

Dat noem ik toch een vorm van schieten. Maar dan zonder geweld, met een waterpistooltje, je wordt nat en schrikt maar daarna kan iedereen door. Wakker en helder. Ik ben benieuwd waar Jokes hartelijke en humorvolle heldermakerij het Nederlandse Rode Kruis gaat brengen de komende jaren. Als iemand de boel daar in beweging kan brengen, dan is zij het wel. Of is een honderdvijftigjarige cultuur toch sterker? We zullen het zien. Ik zou in ieder geval graag door haar wakker geschoten willen worden.

boek-leiderscap-maakruimte-coach

Dit is een verhaal uit het boek Maak ruimte en laat je mensen shinen. Bestel hier jouw exemplaar.

Wil jij jouw ervaringen delen, leren en groeien met andere leiders? Kom dan eens naar een van de ruimtemaakers bijeenkomsten.

 

2 antwoorden

  1. Jurrien Baretta schreef:

    Ik doe mee! Ik word altijd blij en geïnspireerd door al je leuke en gekke initiatieven dus als ik kan bijdragen om jou een keer blij te maken door je boek vast te bestellen doe ik dat graag 😊

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.